Gietlegende Olle Lofgren vertrekt naar de sneeuw, maar zijn kennis blijft in Zutphen

Bijna niemand ter wereld heeft meer gietkennis dan Olle Lofgren. Maar na meer dan 50 jaar in de metaalindustrie, in fabrieken over de hele wereld, gaat de Zweedse gietspecialist met pensioen bij KME. Nu laat hij met behulp van ELICIT zijn kennis achter voor de volgende generaties. Olle: “Het was alsof iemand mijn geheugen opende van de afgelopen decennia.”

Van kinds af aan in Zutphen

Olle Lofgren (66) heeft weinig tijd om te praten. De Zweedse gietspecialist heeft net zijn laatste werkdag achter de rug en zijn huis wordt uitgeruimd. Hij gaat terug naar zijn geboorteland. Hij zegt Zutphen vaarwel. “Dat is toch wel een bijzonder moment. Mijn vader werkte al in 1966 in deze fabriek, toen nog onderdeel van Svenska Metallverken. Soms nam hij ons mee in zomervakanties en liep ik daar als 7-jarige tussen de machines. En sinds de jaren ’90 werk ik er natuurlijk zelf. Man… en hoe ik er gewerkt heb. Toen we de strip caster in bedrijf namen was ik hier dag en nacht. Ik sliep soms op de vloer.”

Wereldreiziger

Olle zou de unieke messing bandgieterij van de KME-fabriek in Zutphen helpen opbouwen, draaien en optimaliseren in de loop der jaren. Met gietkennis die hij overal ter wereld opdeed. Eerst als operator, later als (kwaliteits)manager. “In 1988 begon ik in Zambia. Die fabriek, dicht bij de mijnen, vormde destijds de op één na grootste inkomstenbron voor de Zambiaanse overheid. President Kenneth Kaunda bezocht de fabriek persoonlijk. Die machine draaide 24 uur per dag, 365 dagen. Achteraf best een serieuze verantwoordelijkheid voor iemand van 28, haha.”

Na Zambia volgde Spanje, Wisconsin, Columbus en Buffalo, waar hij verantwoordelijk was voor gietwerkplaatsen van het concern wereldwijd: China, Thailand, Finland, Zweden, Nederland en Amerika.

“Toen we de strip caster in bedrijf namen was ik hier dag en nacht. Ik sliep soms op de vloer.”

Olle Lofgren

Pijnlijk eerlijke probleemoplosser

Olle maakte naam als probleemoplosser, die zag wat anderen niet zagen. In een gieterij in Duitsland liep hij langs een bronsgietmachine en vroeg: “Hebben jullie geen kwaliteitsproblemen op deze twee punten van de strip?” Iedereen zweeg. Drie weken later belde dezelfde ploeg hem. De batches werden inderdaad afgekeurd. Er bleken koelkanalen te missen. “Dat zag ik aan het stollingspatroon.”

In Buffalo, New York, ontdekte hij dat bepaalde delen van de mal te weinig koeling kregen. Het metaal stolde niet op de juiste plek, bloedde eronder uit en veroorzaakte levensgevaarlijke stoomexplosies. Olle installeerde monitoring per lijn en het probleem verdween.

Zijn aanpak was overal hetzelfde: praat met operators, praat met technici, praat met leveranciers. Neem ze mee in je gedachtegang en wees altijd eerlijk. Ook als dat soms een beetje ongemakkelijk is. Op zijn laatste werkdag in Buffalo kwam een operator zijn kantoor binnen, deed de deur dicht en zei: “You were the worst asshole I worked with. But you were always honest.”

Unieke kennis

Het was de combinatie van technisch inzicht en directheid waarmee hij terugkeerde in Zutphen als casting specialist. Hier werd hij verantwoordelijk voor het unieke bandgietproces dat hij zelf zag groeien en van binnen en buiten kende. Daarmee produceerde hij jarenlang lange banen flinterdun metaal voor de auto-, elektrotechnische en elektronica-industrie. Efficiënt en van topkwaliteit.

Bij KME was dat al goed geregeld. Trainingsboeken, werkinstructies, documentatie, alles was er. Behalve de schat aan informatie die nog in Olles hoofd zat.

Maar toch hield Olle al rekening met de generaties na hem. “Ik ben altijd bezig geweest met kennisdelen. Overal waar ik kwam liet ik goede procedures en instructies achter. Bij KME was dat al goed geregeld. Trainingsboeken, werkinstructies, documentatie, alles was er.” Ja, alles was er. Behalve de schat aan informatie die nog in Olles hoofd zat. Die onbewuste inschatting van de situatie als het metaal zich net even anders gedraagt. Die ene blik die kwaliteitsafwijkingen ziet. Of het gespitste oor als de machine net even anders klinkt dan normaal. Maar daarvoor vond KME ELICIT.

‘Alsof iemand je geheugen opent’

Kennisanalist Hilbert van ELICIT interviewde Olle om die unieke besliskennis vast te leggen. Het doel: een kennissysteem opleveren waarmee huidige en toekomstige gietspecialisten en operators bij het gietproces van smeltoven tot coiler afwegingen en keuzes kunnen maken als Olle. “Dat waren intensieve interviews”, herinnert Olle zich. “Het is alsof iemand je geheugen van de afgelopen 25 jaar opent: wat je deed, waarom je het deed, wat er misging en hoe je het oploste. Ik was elke keer uitgeput.”

Hilbert maakte daarbij indruk op hem. “Hij bleef altijd strak op de lijn. Van A naar B, nooit uitwijken. Alleen de relevante informatie over het proces. Ik ben nogal een verhalenverteller, dus dat was vast niet makkelijk voor hem.”

Het resultaat: Olles kennis direct bij de hand

Het resultaat mag er zijn, zegt Olle. Het ELICIT-model is een interactief overzicht van je productieproces. Klik je op een parameter, dan zie je direct hoe die samenhangt met de rest. Wijkt iets af? Dan laat het model zien waar je moet kijken, in welke volgorde en wat de beste stappen zijn. Allemaal gebaseerd op Olles kennis. “Dit is echt een goed systeem. Makkelijk te volgen”, zegt Olle. “Eerder was kennis verdeeld over verschillende trainingsboeken, instructies  en ervaren collega’s. Nu heb je gewoon alles op een tablet bij de hand, in een logisch model. Voor nieuwe mensen staat daardoor alles klaar om aan de slag te gaan. Dat is heel waardevol.”

“Eerder was kennis verdeeld over verschillende trainingsboeken, instructies  en ervaren collega’s. Nu heb je gewoon alles op een tablet bij de hand, in een logisch model.”

Olle Lofgren

Rust en sneeuw, of toch niet

Met het ELICIT-model en de instructies als nalatenschap durft Olle met een gerust hart KME achter te laten. Al moeten ze er in Zutphen nog even aan wennen: “Dinsdag was mijn laatste dag en dinsdagavond had ik het eerste telefoontje al. Kwam ik de volgende ochtend toch nog iets oplossen.”

Maar nu neemt hij afstand, letterlijk en figuurlijk. Met zijn vrouw (“Zonder haar had dit nooit gekund”) vertrekt hij naar het hoge noorden. Zijn appartement in Västerås wordt ingericht en hij vertoeft tot die tijd in zijn buitenhuisje op de grens van Noorwegen en Zweden, 600 kilometer ten noordwesten van Stockholm. “Met 85 centimeter sneeuw en zonneschijn, heerlijk. En de komende jaren? Volledig stilzitten is niet mijn stijl. Consultancyvragen uit de hele wereld komen al binnen. Ik wil eigenlijk niet meer teveel vliegen. Maar ach, we zullen zien.”